Psychische klachten bij rouw

De emotionele impact van verlies is vaak het meest zichtbaar. Je kunt te maken krijgen met een breed scala aan gevoelens die elkaar in hoog tempo afwisselen. Deze psychische klachten bij rouw zijn een natuurlijk onderdeel van het verwerkingsproces en het is oké om ze allemaal te voelen.

Veelvoorkomende psychische symptomen zijn:

• Ongeloof en ontkenning: Het kan voelen alsof het verlies niet echt is gebeurd. Je brein beschermt je tegen de volle impact van de pijn door de realiteit (tijdelijk) op afstand te houden.
• Eenzaamheid: Zelfs met lieve mensen om je heen kun je je intens alleen voelen. Niemand kan precies voelen wat jij voelt, en dat kan een gevoel van isolatie geven.
• Stress en rusteloosheid: Je voelt je continu 'aan' staan. Je kunt je moeilijk concentreren op je studie of werk en hebt het gevoel dat je iets moet doen, zonder te weten wat.
• Angst: Je kunt bang zijn voor de toekomst, bang om nog meer mensen te verliezen of zelfs paniekaanvallen ervaren.
• Boosheid: Een diep gevoel van oneerlijkheid kan leiden tot woede. Je kunt boos zijn op de situatie, de wereld, je omgeving of zelfs op de persoon die je bent verloren.
• Piekeren: Je gedachten draaien overuren. Je herbeleeft momenten, vraagt je af "wat als..." en maakt je constant zorgen. Dit kan je 's nachts wakker houden.
• Nachtmerries: Je onderbewuste verwerkt het verlies tijdens je slaap, wat kan leiden tot nare of verwarrende dromen.
• Depressieve gevoelens: Gevoelens van somberheid, lusteloosheid en het verlies van interesse in dingen die je normaal leuk vindt, zoals sporten of met vrienden afspreken, komen veel voor.

Deze gevoelens komen niet in een nette volgorde. De ene dag kun je je rusteloos voelen en de volgende dag overvallen worden door een diep verdriet. Sta jezelf toe om al deze emoties te voelen zonder oordeel.

Lichamelijke klachten bij rouw

Rouwen is niet alleen een mentale, maar ook een fysieke uitputtingsslag. De stress en emotionele pijn die je ervaart, kunnen zich direct vertalen in lichamelijke klachten bij rouw. Je lichaam reageert op de psychische noodsituatie.

Veelvoorkomende lichamelijke symptomen zijn:

• Slaapproblemen: Je kunt moeilijk in slaap vallen door het piekeren, wordt 's nachts vaak wakker of bent juist extreem moe en slaapt veel meer dan normaal.
• Hoofdpijn en spierpijn: De constante spanning in je lichaam kan leiden tot spanningshoofdpijn en pijnlijke, verkrampte spieren in je nek, schouders en rug.
• Weinig eetlust of juist eetbuien: Verdriet kan je eetlust volledig wegnemen of er juist voor zorgen dat je troost zoekt in eten.
• Buikpijn en spijsverteringsproblemen: Stress heeft een directe invloed op je maag en darmen, wat kan leiden tot misselijkheid, buikpijn of een prikkelbare darm.
• Hartkloppingen: Je kunt het gevoel hebben dat je hart op hol slaat of overslaat. Dit is vaak een reactie van je lichaam op angst en stress.
• Extreme vermoeidheid: Rouwen kost ontzettend veel energie. Het is niet gek dat je je compleet uitgeput voelt, zelfs als je weinig hebt gedaan.

Deze klachten kunnen beangstigend zijn, maar weet dat ze vaak een direct gevolg zijn van de emotionele stress die je doormaakt.

Waarom reageert je lichaam zo heftig?

Je lichaam en geest zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Wanneer je een groot verlies meemaakt, activeert je brein een stressreactie. Het produceert stresshormonen zoals cortisol en adrenaline, alsof je in een gevaarlijke situatie verkeert.

Deze 'vecht-of-vlucht'-modus is nuttig voor korte periodes van stress, maar bij rouw kan deze toestand weken of zelfs maanden aanhouden. Deze langdurige blootstelling aan stresshormonen eist zijn tol en is de reden achter veel van de lichamelijke klachten bij rouw. Je immuunsysteem kan verzwakken, je spieren staan constant onder spanning en je spijsvertering raakt van slag. Je lichaam is simpelweg hard aan het werk om de emotionele klap te overleven.

Wanneer is het tijd om hulp te zoeken?

Het ervaren van deze symptomen is normaal, maar het is belangrijk om in de gaten te houden of ze niet te lang aanhouden of je leven volledig gaan beheersen. Overweeg hulp bij rouw als je merkt dat:

• De symptomen van rouw na een half jaar tot een jaar niet in intensiteit afnemen.
• Je dagelijks functioneren onmogelijk wordt: je komt je bed niet meer uit, je studie of bijbaan lijdt er ernstig onder.
• Je jezelf volledig isoleert en geen contact meer hebt met vrienden of familie.
• Je suïcidale gedachten hebt. Neem in dat geval direct contact op met je huisarts of bel 113.
• De lichamelijke klachten zo ernstig zijn dat je je zorgen maakt over je gezondheid.

Een gesprek met je huisarts is altijd een goede eerste stap. Die kan medische oorzaken voor je klachten uitsluiten en je doorverwijzen naar een psycholoog voor verdere begeleiding.

Wat is een persisterende rouwstoornis?

In sommige gevallen kan het rouwproces vastlopen. Wanneer de intense, acute rouwklachten na lange tijd (vaak wordt een jaar na het verlies als richtlijn genomen) niet verminderen en je dagelijks leven ernstig belemmeren, kan er sprake zijn van een persisterende rouwstoornis.

Simpel gezegd betekent dit dat je gevangen blijft in het verdriet. Je bent continu gefocust op het verlies, verlangt intens naar wat of wie je kwijt bent, en het lukt je niet om je leven weer op te pakken. Signalen zijn onder meer:

• Een dagelijks, intens verlangen naar de overledene of het verlorene.
• Het gevoel dat een deel van jezelf is gestorven.
• Intense eenzaamheid en het gevoel dat het leven geen zin meer heeft.
• Het vermijden van alles wat aan het verlies herinnert, of juist een obsessieve focus erop.

Als je dit herkent, is het cruciaal om professionele hulp te zoeken. Een persisterende rouwstoornis gaat meestal niet vanzelf over. Een therapeut kan je met specifieke behandelingen helpen het vastgelopen proces weer vlot te trekken.